/

تنگه هرمز کجاست؟

برچسب ها: 

  • این موضوع (تاپیک) 1 کاربر آخرین به روزرسانی در 2 هفته پیش توسط سیب. ((این موضوع 30 بار بازدید شده است .))
  • سازنده
    موضوع
  • #2589
    سیب
    • موضوعات: 14
    • پاسخ ها: 0
    • ارسال ها: 14

    تنگه هرمز کجاست؟

    تنگه هرمز آبراهی است که دریای عمان را به خلیج فارس می‌پیوندد. این گذرگاه یکی از راهبردی‌ترین مسیرهای بین‌المللی کشتیرانی در جهان به شمار می‌آید.

    نام هرمز بنا بر منابع تاریخی در قدیم «هورموغ» بوده که در گویش بومی لارستانی به معنای نخل است. و همچنین در گویش بندری موغ به معنای نخل است. از سویی این واژه می‌تواند از ترکیب هور+موغ (موغستان) به معنی آبراهه موغستان (ایالت قدیم جنوب ایران یا میناب کنونی) ساخته شده باشد.

    طول این آبراه ۱۵۸ کیلومتر، عرض بین ۵۶ تا ۱۸۰ کیلومتر است. ژرفای تنگه هرمز به دلیل شیب تند کف آن از قسمت شمال به جنوب متغیر است، به طوری که نزدیکی جزیره لارک، در حدود ۳۶ متر و در ساحل جنوبی و در نزدیکی شبه جزیره مسندم ۱۸۰ متر است. قوس آن رو به شمال و به‌طرف درون فلات ایران قرار دارد و در نتیجه بیشترین خط ساحلی آن در راستای کرانه‌های ایران قرار گرفته‌است.

    تنگه هرمز دومین تنگه بین‌المللی پرتردد دنیاست. هر روز حدود ۱۶٫۵ تا ۱۷ میلیون بشکه نفت خام که معادل ۴۰ درصد کل نفت حمل شده توسط نفت‌کش‌ها و نزدیک به ۲۵ درصد کل عرضه جهانی نفت است از این آبراه عبور می‌کند. حدود ۶۸ درصد ذخایر شناخته‌شده نفت و گاز دنیا در خلیج فارس قرار دارد و امنیت تنگه هرمز نقش کلیدی در تأمین بی‌وقفه انرژی دنیا دارد. بیشتر این نفت به بازارهای آسیا، ایالات متحده و اروپای غربی می‌رود و ۷۵ درصد نفت خام ژاپن از این مسیر وارد می‌شود. بیشتر صادرات نفت خام در مسیرهای بسیار طولانی از طریق نفت‌کش‌های بسیار بزرگ انجام می‌شود که توانایی حمل بیش از دو میلیون بشکه در هر سفر دارند.

    این آبراه کلیدی خلیج فارس را که کشورهای نفت خیز مانند بحرین ، کویت ، قطر ، عربستان سعودی و امارات عربی متحده در حاشیه آن قرار دارند به دریای عمان وصل می کند .

    تنگه هرمز آبراهی باریک است که حدود 50 کیلومتر عرض و حداکثر 60 متر عمق دارد . این دالان با جزایری متروک و کم سکنه مانند جزایر هرمز ، قشم و هنگام مشخص شده است.

    تنها شبه جزیره موسندام عمان در تنگه هرمز به طرف ایران پیشروی کرده است و توسط یک خشکی متعلق به امارات عربی متحده از دیگر نقاط عمان جدا می شود .

    سه جزیره استراتژیک تنب بزرگ ،‌ تنب کوچک و ابوموسی پست های دیده بانی بر همه کشورهای خلیج فارس یعنی امارات عربی متحده ، قطر ، بحرین ، عربستان سعودی ، کویت ، عراق و ایران به شمار می روند .

    اظهار نظرها به سمت گفتمان میرود

    معاون فرهنگی ستاد کل نیروهای مسلح درآخرین اظهار نظرهای صورت گرفته در مورد تنگه هرمز اعلام کرده گفتمان بسته شدن تنگه هرمز مربوط به گذشتهاست. معاون فرهنگی و تبلیغات دفاعی ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران گفت: گفتمان انسداد تنگه هرمز مربوط به پنج سال گذشته بوده و گفتمان امروز جمهوری اسلامی ایران دارای حیطه ها و لایه های جدیدی است که هنوز زمان طرح آن فرا نرسیده است.

    سردار سرتیپ پاسدار سید ‘مسعود جزایری’ با اشاره به تلاش آمریکا برای تحریم صدور نفت ایران اظهار داشت: قبلاً این تصور غلط شکل گرفته بود که دستگاههای اطلاعاتی آمریکایی و اروپایی دارای توانمندی های فوق العاده ای در کسب و تحلیل اخبار و گزارش ها و رویدادها هستند، اما اینک به صراحت باید از ناکامی های قابل تکرار این سرویس ها سخن به میان آورد.

    سردار جزایری تصریح کرد: در موضوع نفت ، سایر کشورها منافعشان را با آمریکا گره نمی زنند زیرا از خسارات زیاد و عواقب آن اطلاع دارند.

    در آخرین روزهای هفته گذشته مسولان نظامی امریکایی اعلام کردهبودند مانع از اقدام بازدارنده ایران در تنگه هرمز خواهند شد. چنین اظهار نظری با واکنش ایران مواجه شد. فرمانده نیروی دریایی ارتش نیز در اظهار نظری جداگانه اعلام کرد بستن تنگه هرمز برای ایران اجرایی و امکان پذیر است. همزمان گروهی دیگر از فرماندهان نظامی و دریایی ایران نیزاین موضوع را تایید کردند.

    همزمان شدت واکنشهای ایران همزمان با اجرایی مانور دریایی ولایت سبب شد تا نیروهای امریکایی مواضع گذشته خود را تعدیل کنند.

    محمد رضا رحیمی معاون اول رئیس جمهور ایران هشدار داده اگر تحریم هایی علیه بخش نفت ایران اعمال شود ، ایران حتی اجازه نخواهد داد یک قطره نفت از تنگه هرمز عبور کند. انتشار چنین خبری با موضع گیری کشورهای دیگر جهان و حتی چینیها همراه شد. چین به صورت رسمی اعلام کرد از گفتمان بسته شدن تنگه هرمز استقبال نخواهد کرد. همچنین وزیر نفت ایران اعلام کرده در صورت تحریم ایران و بسته شدن تنگه هرمز قیمت نفت تا مرز 200 دلار افزایش مییابد. انتشار این خبر نگرانیهای بسیاری را میان محافل اقتصادی غربی رقم زده است.
    نامگذاری

    موقعیت تنگه هرمز در نقشه ایران از دید امپراتوری عثمانی (۱۷۲۹ میلادی)
    نام هرمز بنا بر منابع تاریخی در قدیم «هورموغ» بوده که مغ در گویش بومی استان هرمزگان به معنای نخل است. از سویی این واژه می‌تواند از ترکیب هور+موغ (موغستان) به معنی آبراهه موغستان )ایالت قدیم جنوب ایران یا میناب کنونی) ساخته شده باشد.
    شباهت ظاهری تلفظ امروزی یعنی هرمز با نام اهورامزدا سبب شده در میان عوام ارتباطی میان این دو نام تصور شود که این تصور مبنایی در شواهد تاریخی ندارد. افزون بر آن، مختصرشده نام اهورا مزدا، هرمَزد (hormazd) با فتح میم است و با تلفظ هرمُز (hormoz) تفاوت دارد.
    مشخصات جغرافیایی

    نقشه جغرافیایی تنگه هرمز
    طول این آبراه ۱۵۸ کیلومتر و عرض ان از بندرعباس تا راس شوریط در عمان بین ۵۶ تا ۱۸۰ کیلومتر می‌باشد.
    ژرفای تنگه هرمز از خلیج فارس بیشتر است و به دلیل شیب تند کف آن از قسمت شمال به جنوب متغیر است، به طوری که نزدیکی جزیره لارک، در حدود ۳۶ متر و در ساحل جنوبی و در نزدیکی شبه‌جزیره مسندم به بیش از ۱۰۰ متر می‌رسد. در حالی که حداکثر عمق آب در خلیج فارس ۹۰ متر است. قوس آن، رو به شمال و به طرف درون فلات ایران قرار دارد و در نتیجه بیشترین خط ساحلی آن در راستای کرانه‌های ایران قرار گرفته‌است.
    اهمیت ژئوپولتیک
    نوشتار(های) وابسته: جنگ نفت‌کش‌ها

    نقشه خطوط کشتی‌رانی تنگه هرمز
    این تنگه در طول تاریخ شاهد منازعات بین‌المللی بسیار میان پادشاهان ایران همچون نادرشاه و شاه عباس بزرگ و محمدرضا شاه پهلوی و نظام جمهوری اسلامی ایران با بیگانگان همچون اسپانیایی‌ها، پرتغالی‌ها، بریتانیایی‌ها و آمریکایی‌ها بوده‌است.
    تنگه هرمز دومین تنگه بین‌المللی شلوغ دنیاست. هر روز حدود ۱۶٫۵ تا ۱۷ میلیون بشکه نفت خام (برآورد ۲۰۰۶) که معادل ۴۰ درصد کل نفت حمل شده توسط کشتی‌های نفت‌کش و نزدیک به ۲۵ درصد کل عرضه جهانی نفت است. حدود ۶۸ درصد ذخایر شناخته‌شده نفت و گاز طبیعی دنیا در خلیج فارس قرار دارد و امنیت تنگه هرمز نقش کلیدی در تأمین بی‌وقفه انرژی دنیا دارد. بیشتر این نفت به بازارهای آسیا، ایالات متحده و اروپای غربی می‌رود و ۷۵ درصد نفت خام ژاپن از این مسیر وارد می‌شود. بیشتر صادرات نفت خام در مسیرهای بسیار طولانی از طریق نفت‌کش‌های بسیار بزرگ انجام می‌شود که توانایی حمل بیش از دو میلیون بشکه در هر سفر دارند.
    حکومت ایران در موارد متعددی در پاسخ به تهدیدهای کشورهای غربی – عربی برای حمله به ایران، تهدید به بستن تنگه هرمز کرده‌است. بر اساس یک سناریو این کار از طریق مینگذاری سطح دریا و سپس استفاده از موشک‌های ضدکشتی کروز و زیردریایی‌های کوچک برای اختلال در عملیات مین‌روبی انجام می‌شود. به گفته جامعه اطلاعاتی آمریکا، ایران توانایی بستن تنگه هرمز را برای مدت کوتاهی دارد. با این حال برخی چنین عملی را غیرمنطقی می‌دانند چرا که تقریباً تمام نفت ایران از طریق این تنگه صادر می‌شود و دولت آمریکا نیز انتظار عملی شدن چنین تهدیدی را ندارد چرا که بیشترین آسیب را به خود ایران وارد خواهد کرد
    نظام حقوقی تنگه هرمز
    در مورد وضعیت حقوقی تنگه هرمز هیچ گونه معاهده خاصی بین ایران و عمان وجود ندارد در نتیجه با استنباط از مفهوم مخالف بند ج ماده ۳۵ کنوانسیون ملل متحد در مورد حقوق دریاها این تنگه تابع مقررات عهدنامه یادشده است و در شرایط صلح، کلیه کشتی‌های نظامی و بازرگانی از حق عبور ترانزیت برخورداراند (گرچه این حق همواره مورد اعتراض ایران و عمان بوده است). اما در شرایط جنگی مقرارات حقوق جنگ حاکم است که بر اساس آن اگر یکی از دو کشور ایران یا عمان درگیر جنگ باشند از حق بازرسی کشتی‌های عبوری برخوردارند. ایران از این حق در دوران جنگ خوبی استفاده کرد.
    رژیم حقوقی مربوط به عبور بی ضرر از تنگه‌های مورد استفاده کشتیرانی بین المللی مشابه رژیم حقوقی عبور بی ضرر از دریای سرزمینی نیست و دول همجوار تنگه‌های مورد استفاده کشتیرانی بین‌المللی حق ندارند که عبور دیگران را از آن به حال تعلیق در آورند.
    در داخل تنگه هرمز سه قسمت ۱) آب‌های سرزمینی ایران (۱۲ مایل دریایی یا ۲۲ کیلومتر از ساحل ایران)، ۲) آب‌های سرزمینی عمان (۱۲ مایل دریایی یا ۲۲ کیلومتر از ساحل عمان و ۳) آب‌های آزاد (۳ کیلومتر از میان آب‌های سرزمینی ایران و عمان وجود دارد. دولت ایران نمی‌تواند برای بخش‌های دیگر تنگه هرمز هیچگونه اعمال کنترل، نظارت یا مسدود کردن، حتی بابت بهبود جریان عبور کشتی‌های دیگران تعیین کند. قابل توجه است که قسمت عمده طرح‌های تفکیک تردد کشتی‌ها در داخل تنگه هرمز در طرف عمانی تنگه هرمز قرار گرفته است.
    در مورد عبور بی ضرر از تنگه‌های مورد استفاد کشتیرانی بین المللی، اختلافی در تفسیر حقوق دولت ساحلی و حقوق دولت‌های صاحب پرچم کشتی‌های عبوری تجاری یا نظامی وجود ندارد. بر این اساس دولت‌های ساحلی، صاحب منطقه خود در داخل تنگه هستند و می‌توانند در آنجا هرگونه بهره‌برداری انجام بدهند ولی حق تعلیق عبور دیگران و ایجاد مزاحمت برای اعمال حق عبور بی ضرر توسط آنها را ندارند.[۶]
    جزایر
    در تنگه هرمز چهار جزیره ایرانی هرمز، قشم، لارک و هنگام قرار دارد.
    جستارهای وابسته
    • کانال جایگزین تنگه هرمز

    0
  • شما برای پاسخ به این موضوع باید وارد تارنما شوید.